Als een van beide gastlanden, neemt ook Oostenrijk deel aan het komende Europees kampioenschap voetbal. Dat is voor het eerst sinds 1960, toen het eerste EK voetbal werd georganiseerd. Dat Oostenrijk internationaal nooit wat heeft voorgesteld, is echter niet waar. In de jaren dertig beschikte het land namelijk over een fantastisch elftal. In 1934 was Das Wunderteam dan ook de grote favoriet voor de wereldtitel, maar het lot besliste anders. Zo ook over het leven van Matthias Sindelar, de sterspeler van Das Wunderteam.

Na de eerste wereldoorlog brak de grote periode van het Donauvoetbal aan. Praag-Wenen-Boedapest werd het epicentrum van het Europese voetbal, zoals Wenen het centrum was en nog steeds is van klassieke muziek en opera. Ook het voetbal moest er zo artistiek mogelijk worden gebracht. Esthetisch, speels, bevrijdend, verheven. Zo bracht de Weense voetbalschool talloze creatieve voetballers voort. Een van hen was Matthias Sindelar, die wel wordt gezien als de beste voetballer van de jaren dertig.

Sindelar werd op 18 februari 1903 geboren in het Tjechische Kozlau en groeide op in armoede. Het enige vertier vond hij in de bal, maar het kunnen ook steentjes zijn geweest. Nadat hij met zijn ouders was geëmigreerd naar Oostenrijk, werd de frèle jongen plots man. Omdat zijn vader in 1917 stierf, kreeg Matthias namelijk de verantwoordelijkheid voor het gezin. Om geld te verdienen ging hij met grote tegenzin de fabriek in, tot Oostenrijk na de oorlog profvoetbal invoerde en hij werd ontdekt door Hertha Wien. Later vertrok hij naar Austria Wien, de club die zulk kunstzinnig voetbal speelde. Sindelar bewees er zijn genialiteit en scoorde er bovendien ook nog eens lustig op los.

Jonge voetballertjes wilden dan ook "wie Sindelar sein". Zijn zoals Matthias Sindelar dus. 'De papieren man', zoals hij vanwege zijn tengere lichaamsbouw en spichtige gezicht werd genoemd, moest het niet van kracht maar van elegantie, beweeglijkheid en zijn intellectuele speelstijl hebben. Vanwege zijn briljante bewegingen en lichaamsbeheersing werd hij ook wel de 'Mozart van het voetbal' genoemd. Met zijn speelse techniek ging Sindelar de strijd en het krachtvoetbal te lijf. Voor hem ging schoonheid boven resultaat.

De grote doorbraak kwam er in 1932 met een interland in Londen. Engeland won met 4-3, maar Sindelar was de man van de wedstrijd. De Engelse pers noemde hem een genie. Manchester United was geïnteresseerd en wilde een waanzinnig bedrag uittrekken. Sindelar zou zelfs de duurste speler ter wereld worden, maar hij wilde voor geen goud zijn Wenen verlaten.

In 1934 leek het Oostenrijkse Wunderteam de gedoodverfde winnaar van de wereldtitel. Onder aanvoering van de strateeg Sindelar, speelde Oostenrijk in die jaren het fraaiste voetbal van Europa. Ze waren ook bijna onverslaanbaar. Tussen 1931 en 1934 maakte Oostenrijk 101 doelpunten in dertig interlands, waarvan de ploeg er slechts drie verloor. Een van die nederlagen betrof die in de halve finale van dat WK van 1934. Thuisland ItaliÃ« won met 1-0 en zo bleef een bekroning voor Sindelar en zijn Wunderteam uit.

Matthias Sindelar werd, behalve vanwege zijn voetbalkunsten, ook bekend vanwege zijn protesten tegen het nazi-regime. Zijn verachting daarvoor liet hij meermaals de vrije loop. Zo ook in 1938 toen Nazi-Duitsland de Anschluss van Oostenrijk bezegelde met een georkestreerde, zogenaamde verzoenende voetbalwedstrijd. Het oude Oostenrijk, met zijn krakende democratie, mocht nog één keer aantreden tegen het Duitsland van de Nieuwe Orde. Nadien zou bondscoach Sepp Herberger het beste van beide teams kneden tot het superieure elftal van het Derde Rijk. Eén man strooide echter zand in de machine: Matthias Sindelar.

Hij speelde superieur en gaf de Duitsers met twee doelpunten de genadeslag. Niet Duitsland, maar Sindelar toonde dus zijn grootsheid in deze wedstrijd, zoals het dus niet was bedoeld. Na die doelpunten danste hij ook nog eens uitbundig én, tegen zijn introverte natuur in, provocerend voor de eretribune. Zo stak hij de draak met de verzameling opgedirkte nazi's en stelde hij als het ware de wansmaak aan de kaak.

Sindelar verafschuwde het idee dat zijn kunstzinnige Weense voetbalschool zou worden opgeslokt door het domme Duitse gedraaf. Hij besefte ook dat de oprukkende nazi's met geweld de sociale verworvenheden van Wenen zouden verbrijzelen. Hij weigerde vervolgens dan ook uit te komen voor het Groot-Duitse team. En ook protesteerde hij heftig toen de Duisters de joodse voorzitter van Austria Wien dwongen tot aftreden. Tevergeefs, een handlanger van de nazi's volgde de clubvoorzitter op.

De Anschluss stemde Sindelar steeds depressiever en zijn leven eindigde op tragische wijze. Op 23 januari 1939 werd hij door de politie samen met zijn vriendin dood in bed aangetroffen. Volgens sommigen was vergiftiging door de Gestapo de reden van hun dood, maar algemeen wordt aangenomen dat het koppel zelfmoord had gepleegd. Matthias Sindelar zou het geweten hebben: na de nazi's was er niets meer.

Op en rond de Weense begraafplaats Zentralfriedhof verzamelden vele duizenden fans zich voor het afscheid aan Oostenrijks grootste voetballer en de man die 'nee' zei tegen Hitler.

Peter Visser
Mei 2008

» Terug