Spakenburg, het pittoreske vissersdorp gelegen aan de vroegere Zuiderzee, is bekend vanwege haar klederdracht, bakkerij 't Stoepje, Oma's Cake én vanwege de derby der derby's. Nergens in Nederland maakt een wedstrijd zoveel los als die tussen de Blauwen en de Rooien, oftewel de zaterdaghoofdklassers SV Spakenburg en VV IJsselmeervogels. Het is de club van de boeren en klerken (Spakenburg) tegen die van het volk en de vissers (IJsselmeervogels). Spakenburg-IJsselmeervogels is meer dan Ajax-Feijenoord, Katwijk-Quick Boys of welke wedstrijd dan ook. Het is meer dan voetbal.

Voor aanvang van het voetbalseizoen omcirkelt een inwoner van Spakenburg twee data op de voetbalkalender. Een supporter van IJsselmeervogels doet dat met een rode pen, terwijl een Spakenburg-aanhanger slechts blauwe inkt gebruikt. Nergens hebben de termen Rood en Blauw meer betekenis dan in de gesloten gemeenschap van Spakenburg. Zo zul je een echte Rooie niet in een blauwe auto zien rijden en een echte Blauwe niet in een rode. Een spaatje rood in de kantine van Spakenburg? Niet verkrijgbaar. Een spa blauw niet in die van IJsselmeervogels. Een biertje drinken in de kantine van de rivaal? Geen sprake van. De rivaliteit gaat nu eenmaal ver, heel ver.

En de regels zijn duidelijk in het voetbalmaffe dorp: je bent een Blauwe of een Rooie, een middenweg is er niet. Overigens heb je hier, gek genoeg, zelf geen enkele invloed op. Het is genetisch bepaald. Als je uit een Spakenburg-nest komt ben je Blauw, is je opa een Rooie, dan ben je voor IJsselmeervogels. En overspel is een doodszonde in de zwaargelovige gemeente.

Pascal de Bruin en Gerard van der Nooij ondervonden het aan den lijve. Beide spelers stapelden met IJsselmeervogels succes op succes. De steunpilaren van de rooie krachtmachine besloten in de loop van het seizoen 1998/1999 echter in te gaan op een aanbieding van Spakenburg om het seizoen nadien voor de Blauwen te gaan voetballen. Toen ze hun vertrek aankondigden schudde het dorp op zijn grondvesten. De Bruin en Van der Nooij wisten niet wat ze meemaakten; dreigbrieven, gesloopte auto's en de vogelvrijverklaarde status. Een heiligschennis, dat was het volgens de Rooien. De affaire liep zo hoog op dat zelfs het gemeentebestuur er aan te pas moest komen om de gemoederen tot bedaren te brengen. Voor de twee spelers was het einde seizoen, nog voetballen zou ook onverantwoord zijn geweest. Zo ontbraken ze ook in de wedstrijden om de algehele amateurtitel tegen HSC'21.

Om escalatie te voorkomen besloot de KNVB om de beide clubs voorlopig maar even niet in dezelfde afdeling in te delen. Ook vanaf eind jaren tachtig was dat enkele seizoenen het geval geweest. Reden destijds was een heus bomincident in 1987. De derby stond toen als voorlaatste wedstrijd van het seizoen op het programma. Spakenburg, dat aan een succesvolle periode bezig was, stond één punt voor op aartsrivaal IJsselmeervogels. Tijdens het beladen duel bereikte de rivaliteit een kookpunt toen een supporter van IJsselmeervogels een zelf gemaakte bom tot ontploffing bracht. Een gewonde grensrechter en ongeloof alom waren het gevolg. Spakenburg won overigens met 1-0 en werd een week later kampioen.

De derby staat nu al weer enkele seizoenen op het programma. Zoals dat vanaf de jaren dertig al vele malen het geval is geweest. Beide clubs speelden namelijk vaak op hetzelfde niveau. En altijd was er weer een geweldige ambiance met vele duizenden toeschouwers. De sfeer op de tribunes intens, met vuurwerk, confetti, vlaggen, spreekkoren, trommels en strijdliederen. Alles erop en eraan.

Het karakter van de derby is de laatste jaren wel veranderd. Vroeger zat er aan het eind van de wedstrijd bloed aan de palen. Nu is het, op het veld althans, meer timide omdat de meeste spelers geen echte Spakenburgers meer zijn. Beide clubs zijn namelijk rijk genoeg om de beste amateurs aan te trekken. Daarin willen ze ook niet voor elkaar onderdoen. Zo nam IJsselmeervogels voor dit seizoen twee spelers over van FC Lisse, ook een zaterdaghoofdklasser. Spakenburg kon natuurlijk niet achter blijven en nam er drie over van diezelfde club.

En de beide rivalen steken niet alleen kapitalen in spelers, maar ook in de accommodatie. De complexen van beide clubs liggen vanaf de jaren zestig overigens pal naast elkaar. Aan de Westdijk 12 ligt dat van Spakenburg, aan de Westdijk 14 dat van IJsselmeervogels. Sportpark De Westmaat heeft dan ook een rode en een blauwe zijde. En als aan de ene zijde een sporthal wordt gebouwd, komt de andere zijde met een nog grotere hal. Spakenburg bouwde een nieuwe hoofdtribune, dus doet IJsselmeervogels dat ook. En wat te denken van de skyboxen bij Spakenburg; daar zal menig eredivisieclub jaloers op zijn. En IJsselmeervogels zeker. Zoals Spakenburg voorlopig wel jaloers zal blijven op de erelijst van de naaste buur. De rivaliteit zal dus ook nog wel even aanhouden.

Op 11 november stond de eerste Spakenburgse derby van dit seizoen op het programma. Op het veld van Spakenburg, dat in de voorbereiding Ajax nog met 3-2 versloeg, won koploper IJsselmeervogels voor 8.500 toeschouwers met 2-1. Zoals wij in 1999 met HSC'21 op het veld van IJssselmeervogels het winnen van de algehele amateurtitel vierden, zo vierde IJsselmeervogels deze zege op de Blauwen.

En op zondagmorgen na de kerkdienst lijkt Spakenburg weer één. Dan zitten rood en blauw weer gebroederlijk aan de koffie en kunnen de onderlinge verhoudingen weer een klein beetje worden genormaliseerd. Maandag moeten Rood en Blauw namelijk wel weer samen aan de slag bij de visafslag of bakkerij 't Stoepje.

En intussen wordt er al weer uitgekeken naar de volgende derby. Die staat gepland voor 21 april, aan de rode zijde van Sportpark De Westmaat. Die datum was in Spakenburg al lang omcirkelt op de voetbalkalender. In blauw of rood.

Peter Visser
Januari 2007

» Terug