De angst regeert

Met de nodige bombarie belegden de clubs uit de zaterdag hoofdklasse C een heuse persconferentie, om het standpunt van de clubs uit deze afdeling aangaande de Topklasse uit te dragen. Dit om tegengas te geven tegen de dictatoriale KNVB, die steeds verkondigt hoe goed de overgangsklasse wel niet is voor het voetbal. Onzin volgens de zaterdagtoppers uit Noord- en Oost Nederland. Tijd dus voor een geluid van de clubs en hoe verrassend: zij zijn mordicus tegen.

Dan verwacht je toch op zijn minst dat de clubs dan met een sterk doortimmerd en onderbouwd verhaal komen. Niets is echter minder waar. Behalve het standaard gesputter jegens de almachtige bond komen de clubs niet veel verder dan de geijkte argumenten, die ofwel geen hout snijden, ofwel ongefundeerd zijn en bol staan van onderbuikpolitiek en gepreek voor eigen parochie. En tot slot volgt er ook nog een stukje demagogie om de kleinere clubs te waarschuwen: "Het is een degradatie voor het hele amateurvoetbal."

Wat zijn nou de argumenten van de clubs: hogere kosten, langere reistijden, minder of geen derby's meer. De volgers kunnen het rijtje onderhand dromen, maar zijn ze ooit wel eens gecontroleerd op waarheid. Kennelijk niet, want er valt een heleboel op af te dingen. Hieronder het rijtje met genoemde argumenten, inclusief een commentaar van mijn kant.

"Bijna alle clubs in het amateurvoetbal degraderen door de invoering van de topklasse."

Zo kun je het inderdaad zien, maar wat is de relevantie van deze opmerking. Alleen voor de hoofdklassers die zich niet plaatsen voor de Topklasse zal het inderdaad voelen als een sportieve teruggang. Maar is dit in de principiële discussie over de wenselijkheid van een Topklasse een geldig argument? Nee, natuurlijk niet. Dat is het slechts voor angstige clubs die bang zijn hun huidige status te verliezen en het inzicht missen te denken in het belang van het grotere geheel. Die clubs kunnen beter de handschoen oppakken en zorgen dat ze wel in aanmerking komen voor de Topklasse. Voor de clubs in de eerste klasse en lager verandert er - behalve dat er eenmalig een paar clubs extra promoveren - natuurlijk helemaal niets. Die extra promotieplaatsen zijn bovendien vooral toe te schrijven aan het vergroten van de poules in de lagere afdelingen en niet aan de Topklasse.

"De personeelskosten worden hoger"

Onderbouwing: nul komma nul. Welke personeelskosten worden hoger en waarom worden deze hoger? Op deze manier blijft het bij een loze kreet.

"Accommodaties moeten worden gaan aangepast."

Ook hier weer geen onderbouwing. Los van een verplichting om een lichtinstallatie te plaatsen, is er in de tussenrapportage met geen woord gerept over accommodatievereisten. Dat er nog geen duidelijkheid is over het fonds dat in het leven moet worden geroepen voor clubs die nog niet over een lichtinstallatie beschikken is overigens wel een slechte zaak.

"Derby's verdwijnen en daarmee de opbrengst van entreegelden"

Wederom een onderbuikstelling die niet is gebaseerd op de werkelijkheid. De tussenrapportage geeft nota bene aan dat het instellen van drie topklassen het meest voor de hand liggende alternatief is. De regio's waarin gespeeld gaat worden zijn dus niets groter dan nu, dus het is ook niet aannemelijk dat het aantal derby's vermindert. Sommigen zullen verdwijnen, maar daar komen ook weer anderen voor terug. Zelfs als het scenario van twee afdelingen wordt gerealiseerd, blijven op basis van de huidige ranglijsten bijna alle belangrijke dorps- stad-, en streekderby's in stand.

De opmerking over de opbrengst van entreegelden impliceert dat derby's veel extra publiek trekken. In sommige gevallen is dat inderdaad waar, maar in heel veel andere gevallen ook niet. Ik neem maar even WHC als voorbeeld, als doorsnee club van de hoofdklasse C. Zij speelden op eigen veld dit seizoen tot dusverre twee derby's, maar deze trokken gemiddeld evenveel publiek als de overige duels (bron: www.avss.nl). Het is maar een voorbeeld, maar wel één die symbool staat voor het gegeven dat het fenomeen derby in veel gevallen schromelijk wordt overschat.

"Reisafstanden gaan de supporters afschrikken en de reiskosten vliegen omhoog"

Afschrikken, omhoogvliegen; het gaat maar door met gezwollen kretologie. Ik hoef maar te verwijzen naar bovenstaand punt om aan te geven dat het natuurlijk onzin is om te stellen dat de reisafstanden en -kosten omhoog gaan als er drie Topklassen gevormd gaan worden. Daarnaast moet er eerst eens worden gekeken hoe het echt gaat uitpakken voordat er met losse flodders wordt geschoten. Ik heb daarom een kleine proef uitgevoerd om na te gaan in hoeverre de afstanden gaan toenemen bij de invoering van twee afdelingen. Wederom heb ik WHC als voorbeeld genomen. Zij zullen zich op basis van de huidige klassering plaatsen voor de noordelijke Topklasse en daarin gaan spelen tegen de volgende clubs, uitgaande van de ranglijsten in de winterstop: Sparta Nijkerk, Spakenburg, IJsselmeervogels, DOVO, HHC Hardenberg, Be Quick'28, Excelsior'31, Flevo Boys, Hollandia, Elinkwijk, Argon, Türkiyemspor, WKE, FC Lienden en Be Quick 1887. Een enkele reis naar een uitwedstrijd gaat in dit scenario van 54 naar 76 kilometer, een verschil van 22 kilometer. Oordeel zelf of deze toename zorgt voor omhoogvliegende reiskosten. Het is daarbij op zijn minst opmerkelijk dat de de meest verre uitreis voor WHC in de nieuwe situatie nog altijd lager is dan de gemiddelde (!) afstand die Be Quick 1887 in de huidige zondaghoofdklasse aflegt voor een uitduel.

"Sponsors die meestal lokaal en regionaal denken zullen nu gaan afhaken"

Sponsoren steken geld in een club, niet in een afdeling. Ook de huidige hoofdklassen zijn voor de meeste sponsoren regio-overschrijdend, dus het gaat vooral om de uitstraling van de club in de regio. Het zal niet zoveel verbeeldingskracht kosten om te bedenken dat de uitstraling van een club in de Topklasse groter is dan de huidige hoofdklasse. Denk alleen maar aan het feit dat TV Oost al heeft aangegeven grote interesse te hebben in de uitzendrechten van de Topklasse. Het lijkt me niet dat er ook maar één sponsor afhaakt, omdat er twee keer per jaar een wedstrijd in Noord Holland staat gepland. Uiteraard geldt ook hier weer dat dit hele punt al helemaal niet relevant is in het geval van een keuze voor drie Topklassen.

"Een overvolle agenda door de uitbreiding naar 16 clubs"

Zolang competities al zijn afgelopen op het moment dat de eerste zonnestralen van het voorjaar zich hebben aangediend en de competitie in de zomermaanden vier maanden stil ligt lijkt het me vrij onzinnig om te spreken van een overvolle agenda.

"Het verschuiven van het aanvangstijdstip zal organisatorische en financiële consequenties hebben."

Welke diepgravende organisatorische gevolgen het verschuiven van het aanvangstijdstip heeft kan ik zo één, twee, drie niet bedenken. Bij de financiële consequenties zal ongetwijfeld worden gedacht aan een kortere naborreltijd. Buiten het feit dat ook dit weer niet meer is dan een aanname, valt daar ook tegenin te brengen dat nu ook de actieve zaterdagvoetballers meer kansen hebben om de wedstrijden van het eerste elftal te bezoeken. Bovendien worden belangrijke duels nu al regelmatig op een later tijdstip afgewerkt. Kennelijk vormen de organisatorische en financiële consequenties dan geen beletsel.

Na het opsommen van alle argumenten volgt de voorspelbare jammerklacht tegen de KNVB. De beslissing voor de invoering ligt niet bij de clubs maar bij de regiobestuurders, zo wordt betoogd. Daaraan wordt meteen toegevoegd dat veel clubs geen behoefte hadden om mee te werken aan het onderzoek van de bond. Een rare tegenstelling. Enerzijds klagen de clubs dat ze niks te vertellen hebben, maar als hen wordt gevraagd mee te denken willen veel clubs dat niet. Los daarvan, als je als club zijnde niet eens de intentie hebt om ook maar mee te denken over een mogelijke verandering van de competitieopzet geeft dat in mijn ogen aan dat er sprake is van een verregaande bekrompenheid en krampachtige angst voor verandering. Wat dat betreft lijken deze clubs in veel op de KNVB ruim vijftig jaar geleden, die tegen de verdrukking in het amateurisme bleef verdedigen. Gelukkig hebben de clubs toen zelf voor een omwenteling gezorgd. Het is frappant om te constateren dat de bond op dat gebied nu vooruitstrevender is dan een deel van de clubs. Overigens valt het met het gebrek aan democratie nog wel mee, omdat er een hele lijst met clubvertegenwoordigers betrokken is bij de totstandkoming van het rapport over de optimalisatie van de voetbalpiramide.

Deze starre houding zou nog enigszins verklaarbaar zijn als het allemaal hosanna zou zijn in de hoofdklasse C. Dat is uiteraard ook wat de clubs aangeven. Het topvoetbal is gezond en floreert. Wellicht is dat zo in financieel opzicht, maar de huidige hoofdklassen kunnen toch nauwelijks sportief interessant worden genoemd. Enorme verschillen tussen de top- en staartploegen, met name in organisatorisch opzicht, een weinig dynamische competitie door het ontbreken van promotiemogelijkheden en als gevolg daarvan magere bezoekersaantallen. Behoudens HHC Hardenberg en Excelsior'31 (en in mindere mate WHC en Genemuiden) zijn er geen clubs die maar in de buurt komen van een bezoekersaantal van duizend bij een modale wedstrijd. Een handvol clubs komt zelfs niet verder dan 200 a 300 toeschouwers bij een doorsnee thuisduel. Dan kunnen de clubs als geheel wel gezond zijn, maar je kunt toch nauwelijks vol blijven houden dat het allemaal zo fantastisch is in de hoofdklasse C.

Tot slot wil ik nog wijzen op één frappante tegenstelling in het geheel. De clubs verwijten de KNVB de clubs onder druk te zetten om mee te gaan in hun plannen, maar hoe zit dit met dit verbond van clubs. Is unaniem ook echt unaniem, of voelen clubs zich moreel verplicht om maar mee te doen aan deze tegenbeweging? Het is wat dat betreft opmerkelijk dat Harkemase Boys twee dagen voor de persconferentie op Voetbal op Zaterdag aangeeft uit te zien naar deelname aan de Topklasse. Ook een aantal clubs die nu nog in de hoofdklasse c spelen hebben zich in het verleden op zijn minst een stuk genuanceerder uitgesproken.

Helaas heb ik niet alle genoemde punten de revue kunnen laten passeren (zo hebben de clubs wel degelijk een punt als zij stellen dat degradatie tussen topklasse en hoofdklasse voor praktische problemen kan zorgen), maar de intentie is duidelijk. Tegen zijn om het tegen zijn en de angst om niet mee te kunnen met de grotere jongens lijkt de clubs te hebben gedreven tot dit wanhoopsoffensief. Maar is het gegeven dat de sterkste clubs overblijven op het hoogste niveau niet het wezen van de sport? Het is uiteraard het goede recht van de clubs om zich uit te spreken, maar de kwaliteit van de argumentatie en vooral het beroep dat zij lijken te doen op de kleinere clubs om de stemming te beïnvloeden is bijzonder armoedig.

Rene Waning
April 2008